{"id":1833,"date":"2026-02-25T01:40:23","date_gmt":"2026-02-24T22:40:23","guid":{"rendered":"http:\/\/institutemechanics.local\/?page_id=1833"},"modified":"2026-04-06T01:13:43","modified_gmt":"2026-04-05T22:13:43","slug":"muhim-natijalar","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/muhim-natijalar\/","title":{"rendered":"Muhim natijalar"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column]

O\u02bczR F\u0410 M.T.O\u02bcrozboev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining ohirgi yillardagi ilmiy yutuqlari<\/h3>\n<\/div><\/div><\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]
<\/i>
Fundamental tadqiqotlar sohasida erishilgan asosiy yutuqlar<\/div><\/span>
[vc_column_text css=»»]<\/p>\n
    \n
  • T-, G- i V- ko\u02bcrinishdagi murakkab shaklli yer osti quvurlarni yer usti qalamining yorilgan joylarida, gruntning tuzilishi va konsistentsiyasi keskin o\u02bczgaruvchan chegaralarda, kuchli seysmik ta\u02bcsirlar natijasidagi o\u02bcpirilishlar va oqma loylarda suvga to\u02bcyingan gruntlar bilan o\u02bczaro ta\u02bcsiri tadqiq qilindi<\/li>\n
  • bimomentlik nazariyasi asosida elastik asosni hisobga olgan va olmagan holda dinamik kuch ta\u02bcsiridagi plastinalar, balkalar va qobiqlarning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini sonli hisoblash metodikasi ishlab chiqildi<\/li>\n
  • to\u02bclqinlar nazariyasini afzalligi va aniqligini asoslash maqsadida yer osti inshootlarining seysmik mustahkamligi masalalari hisoblangan va yer osti inshootlarining kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatiga baho berilgan. Dinamik yuklamani hisobga olgan holda yer osti quvurlarini kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatining aniqligi asoslab berildi<\/li>\n
  • qalin anizotrop obolochkalar (qobiqlar) va plastinalarning bimomentlik nazariyasi ishlab chiqildi<\/li>\n
  • turli grunt sharoitlarida joylashgan seysmik yuklamalardagi turli konfiguratsiyali va turli materialli yer osti quvurlarini dinamikasi tadqiq qilindi va hisoblash metodikasi ishlab chiqildi<\/li>\n
  • grunt massivi va seysmik yuklamadagi to\u02bclqin jarayonlariga qarab gruntli inshootlarning (to\u02bcg\u02bcon, qiyalik, kar\u044cer bortlari) kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holati tadqiq qilindi va ularning turg\u02bcunligiga, seysmik mustahkamligiga baholandi<\/li>\n
  • fazoviy hisoblash modeli, chekli elementlar uchuli (ChEU) bo\u02bcyicha hisoblash dasturi ishlab chiqildi va turli intensivlikdagi seysmik ta\u02bcsirlarda tebranishdagi dinamik so\u02bcndiruvchili binoning seysmik mustahkamligi baholandi<\/li>\n
  • gidrotexnik inshootlarni loyihalash, qurish va ekspluatatsiya qilish jarayonida ob\u02bcekt joylashgan joyning seysmik sharoitini hisobga olgan holda respublika va xalqaro me\u02bcyoriy xujjatlarga muvofiq seysmik havfsizligini ta\u02bcminlovchi metodologiya ishlab chiqildi<\/li>\n
  • tishli-richagli planetar va differentsial tipdagi valik oralig\u02bci uzatish mexanizmini sintez qilish usuli ishlab chiqildi.<\/li>\n<\/ul>\n

    [\/vc_column_text]<\/div><\/div>

    <\/i>
    \u0410maliy tadqiqotlar sohasida ershilgan asosiy yutuqlar<\/div><\/span>
    [vc_column_text css=»»]<\/p>\n
      \n
    • \n

      tuz tuplangan joylarda sement qatlamining yemirilishi va ko\u02bcmilgan quvurlarni pachoqlanishi sabablari o\u02bcrganildi, shu joylardan o\u02bctish uchun skvajinalarni mahkamlash texnologiyasi ishlab chiqildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      AutoCAD dasturi yordamida sanoat makro-inertsion changyutgichining texnik xujjatlari shakllantirildi va dedatlashtirish chizmalari ishlab chiqildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      takomillashgan marazdan qochirma qurilmada modelli eksperimental tadqiqotlarni o\u02bctkazish metodikasi ishlab chiqildi va statik va dinamik yuklamalar ta\u02bcsiridagi harorat omili hisobga olgan holda, turli chuqurliklarda o\u02bcrnatilgan yer osti polietilin quvurlarning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holati tadqiq qilindi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      «TEXNOLOG-STAN» MChJ va \u0410O «Texnolog» \u0410J bilan birgalikda tarkibiy universal shpindelli paxta terish apparati uchun konstruktorlik xujjatlari tayyorlandi. Ventilyator uzatmalarining, paxta terish apparatining va dalaning yon tomonidan ko\u02bcrinishini avtomatik nusxa olish sistemasi optimallashgan parametrlari yagona gidrosistema kabi aniqlandi va amaliyotda qo\u02bcllash uchun tavsiyalar tayyorlandi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      otib beruvchi baraban va chigit ajratuvchi qurilmali arrali jin uzatmasi ishlab chiqildi. \u0410rralaroro qistirmalar va arrali djin qistirmalarini mahkamlovchi val tayyorlandi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      ko\u02bcnyarim mahsulotiga mexanik ishlov berish uchun yangi konstruktsiyali resurstejamkor qurilmaning va valikli texnologik mashinalar mexanizmlarining maket nusxalari tayyorlandi va hisoblash va loyihalash bo\u02bcyicha tavsiyalar ishlab chiqildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      to\u02bcg\u02bcri va egri chiziqli harakatda o\u02bczgaruvchan bazali va izli traktorning dinamik turg\u02bcunligi va buriluvchanligi baholandi. Klirensni o\u02bczgarishini 4-g\u02bcildirakli traktorning o\u02bctishiga va harakatning tekisligiga ta\u02bcsiri baholandi, boshqariluvchi klirensli traktor harakati turg\u02bcunligini baholash mezonlarini aniqlash tavsiyalari ishlab chiqildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      KMK 2.01.03-96 «Seysmik xududlarda qurilish»ning IV bo\u02bclimi yer osti inshootlari va muhandislik tarmoqlarining hisoblash usullari aktuallashtirildi hamda ishlab chiqilgan taklif va tavsiyalar loyihalash uchun Qurilish vazirligiga taqdim etildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      gruntli to\u02bcg\u02bconlarning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holati sonli usullar bilan va gruntli inshootlar qiyaliklarining turg\u02bcunligi me\u02bcyoriy usullar yordamida aniqlandi. Yaratilgan EHM dasturi asosida qo\u02bcyilgan masalalar yechildi, seymik ta\u02bcsirdagi gruntli to\u02bcg\u02bconlarning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini aniqlash bo\u02bcyicha bir qator hisoblashlar o\u02bctkazildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      vibratsiyali stolning tebranishlarini ko\u02bcchishini registratsiya qiluvchi datchiklar ishlab chiqildi, tenzmetrik kuchaytirgich va \u0410TsP plata tayyorlandi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      Oxangaron rayionidagi Shavazsoy kar\u044ceridagi portlashda seysmik portlash natijasidagi to\u02bclqinlarning binoga va uning gruntli asosiga ta\u02bcsirini baholash bo\u02bcyicha mobil\u044c muxandislik-seysmometrik stantsiyasi dala sharoitida sinovdan o\u02bctkazildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      seysmik ta\u02bcsirdagi qatlamli elastomer asosli binoning fazoviy modeli ishlab chiqildi. Konstruktsiya elementlarini o\u02bczaro ta\u02bcsiri, deformatsiya turlari va konstruktiv xususiyatlarini hisobga olgan holda plastinalarning bimomentlik nazariyasini qo\u02bcllash asosida to\u02bcrtburchak (korobka) konstruktsiyali bino modeli takomillashtirildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      dinamik ta\u02bcsirdagi fazoviy korobka konstruktsiyali binoning va karkasli binoning kuchlanganlik-deformatsiyalanganlik holatini hisoblovchi metodika, algoritm va dastur ishlab chiqildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      aylanish markazi yoysimon xarakatlanuvchan yangi differentsial mexanizmning amaldagi maketi tayyorlandi va nazariy olingan natijalarni tekshirish bo\u02bcyicha eksperimental tadqiqotlar o\u02bctkazildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      sanoat makro-inertsion changyutgichi ishlab chiqildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      tuzli va loyqa cho\u02bckmalarni o\u02bctkazadigan skvajinalarni mahkamlash texnologiyasi, quvurlarni egilishi bo\u02bcyicha qurilma ishlab chiqildi<\/p>\n<\/li>\n

    • \n

      laboratoriya statik xavo-markazdan qochirma klassifikator tayyorlandi<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n

      [\/vc_column_text]<\/div><\/div>

      <\/i>
      Innovatsiya tadqiqotlari bo\u02bcyicha erishilgan asosiy natijalar<\/div><\/span>
      [vc_column_text css=»»]<\/p>\n
        \n
      • yo\u02bcl inshootlarini ko\u02bctarish imkoniyatlarini oshiruvchi yangi texnologiya «\u0410vtoyulloyixa» \u0410Jda joriy qilindi va me\u02bcyoriy xujjatlar tayyorlandi<\/li>\n
      • KNK-270 tik-nishab konveyerni mustahkam ishlashini ta\u02bcminlovchi tadqiqotlar o\u02bctkazildi va Muruntau kar\u044cerida kon ishlarini olib borishda mumkin bo\u02bclgan kritik holatlar oldi olindi<\/li>\n
      • arrali jinning yuqori aniqlikli va ishonchli terimli, ko\u02bcp marta ishlatish mumkin bo\u02bclgan kolosniki joriy qilindi<\/li>\n
      • gruntli to\u02bcg\u02bconlar va boshqa muhim gidrotexnik inshoot (GTI)lar uchun seysmik havfni kamaytiradigan metodika ishlab chiqildi. GTIni texnik holatini ishonchliligini, bexavotir ekspluatatsiya qilishni ta\u02bcminlovchi harakatlar tahlil qilindi va tanlandi<\/li>\n
      • paxtani quritish, tozalash, jinlash, shuningdek tolani tozalashda energiya sarfini boshqarish va kamaytirish texnologik jarayonlarini sxemasi ishlab chiqildi<\/li>\n
      • arrali jin va tola tozalovchi texnologik mashinalarni boshqarishni atomatlashtirilgan sistemasi yaratildi<\/li>\n
      • shahar qurilishi me\u02bcyorlari ShNK 2.01.20-16 «Seysmik rayonlarda transport inshootlarini qurish» va ularni joriy qilish bo\u02bcyicha takliflar tayyorlandi<\/li>\n<\/ul>\n

        [\/vc_column_text]<\/div><\/div><\/div><\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"[vc_row][vc_column]O\u02bczR F\u0410 M.T.O\u02bcrozboev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutining ohirgi yillardagi ilmiy yutuqlari [\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]Fundamental tadqiqotlar sohasida erishilgan asosiy yutuqlar[vc_column_text","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1833","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1833","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1833"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2346,"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1833\/revisions\/2346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/institutemechanics.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}